ई-मोजणी (E-Mojani) ही महाराष्ट्र शासनाच्या भूमि अभिलेख विभागाने सुरू केलेली एक ऑनलाइन प्रणाली आहे. ज्याच्या मदतीने जमिनीचे मोजमाप डिजिटल पद्धतीने अधिक पारदर्शक पद्धतीने केले जाते. या प्रणालीचा उद्देश पारंपरिक मोजणी प्रक्रियेत होणाऱ्या त्रुटी, विलंब आणि भ्रष्टाचार दूर करून आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने अचूक मोजणी करणे आहे.
राष्ट्रीय भूमि अभिलेख आधुनिकीकरण कार्यक्रम
अर्जदार यांच्या विनंतीनुसार त्यांच्या जमिनीची मोजणीकरुन मुळ अभिलेखाच्या आधारे त्यांच्या शंका, वाद मिटविले जातात. या विभागाकडुन हद्द्कायम, पोटहिस्सा, बिगरशेती, भूसंपादन, कोर्टवाटप, कोर्टकमीशन, गुंठेवारी मोजणी केली जाते. तसेच अर्जदार यांनी भरणा केलेल्या मोजणी फ़ी नुसार नियमित, तातडी, अतितातडी, अतिअतितातडी या कालावधीच्या प्रकारात मोजणी केली जाते. दरवर्षी राज्यात साधारणपणे १,७५,००० मोजणी अर्जांची आवक होते. ई मोजणी पुर्वी अर्जामध्ये कार्यवाही कार्यालयातील कर्मचार्यांचे द्वारे केली जात असे. यामध्ये अर्जदार यांना मोजणीची तारीख मिळविण्यासाठी हेलपाटे मारावे लागत. तसेच आपली मोजणी केव्हा होईल, मोजणीस कोण येईल, या बाबत कोणतीही माहिती अर्जदार यांना मिळत नव्हती. यासाठी ही खातेदारांना त्रास सोसावा लागत असे. या सर्वावर उपाय म्हणजे ई मोजणी होय. ई मोजणी आज्ञावलीमध्ये अर्जदार यांना घरबसल्या, सेतुकेंद्रातून खाजगी व्यावसायिक इंटरनेटच्या माध्यमातुन तसेच कार्यालयातुन मोजणीचा अर्ज भरता येतो. प्रस्तुत अर्जाचा टोकन क्रमांक व ७/१२ घेवून भूमि अभिलेख कार्यालयात गेल्यानंतर त्या ठिकाणी अर्ज भरुन घेण्याची संपुर्ण कार्यवाही पार पडली जाईल. मोजणी फी भरल्यानंतर आपला अर्ज कार्यालयात स्विकारला जाईल व तात्काळ आपल्या मोजणी प्रकरणाचा मोजणी रजिष्टर क्रमांक, मोजणीची तारीख, मोजणी कर्मचारी व त्यांचा मोबाईल क्रमांक इत्यादी माहिती असलेली पोहोच अर्जदार यांना दिली जाईल.
ई-मोजणीचे उद्दिष्टे:
- जमिनीच्या मोजणी प्रक्रियेत पारदर्शकता आणणे.
- नागरिकांना ऑनलाईन अर्ज करण्याची सोय उपलब्ध करून देणे.
- मोजणीच्या अहवालाची ऑनलाईन उपलब्धता.
- GPS आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने अचूक मोजणी करणे.
- महसूल विभागातील भ्रष्टाचार आणि गैरप्रकार रोखणे.
ई-मोजणी प्रणालीचे फायदे:
- वेळेची बचत: पारंपरिक मोजणीपेक्षा प्रक्रिया जलद होते.
- पारदर्शकता वाढते: डिजिटल नोंदीमुळे भ्रष्टाचार आणि अनियमितता टाळता येते.
- अचूकता वाढते: आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे मोजणी अचूक होते.
- कायदेशीर पुरावा उपलब्ध होतो: ऑनलाईन मिळणारे मोजणी नकाशे हे अधिकृत व कायदेशीर स्वरूपाचे असतात.
- वारंवार महसूल कार्यालयात जाण्याची गरज नाही: सर्व प्रक्रिया ऑनलाइन पूर्ण करता येते.
ई-मोजणी कोणी करू शकतो?
- जमीनधारक किंवा त्यांच्या वतीने अधिकृत व्यक्ती
- जमीन खरेदी-विक्री किंवा वाद निर्माण झाल्यास संबंधित पक्ष
- शासन किंवा सरकारी प्रकल्पांसाठी आवश्यक असलेल्या जमिनींसाठी
ई-मोजणी प्रक्रिया:
- अर्ज दाखल करणे:
- नागरिकांना महाभूलेख पोर्टलवर जाऊन ऑनलाइन अर्ज भरावा लागतो.
- अर्जात जमिनीचा गट क्रमांक, मालकीचे तपशील आणि मोजणीची कारणे नमूद करावी लागतात.
- शुल्क भरणे:
- अर्ज सादर केल्यानंतर आवश्यक त्या सरकारी शुल्काचे ऑनलाइन पेमेंट करावे लागते.
- मोजणीसाठी वेळ आणि तारीख निश्चित करणे:
- महसूल विभागाकडून जमीन मोजणीसाठी तारीख दिली जाते आणि अधिकृत कर्मचारी मोजणीसाठी येतात.
- जमिनीचे मोजमाप:
- DGPS (Differential Global Positioning System) आणि ETS (Electronic Total Station) सारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने मोजणी केली जाते.
- मोजणी प्रक्रियेत जमीन मालकास हजर रहावे लागते.
- अहवालाची ऑनलाईन उपलब्धता:
- मोजणी पूर्ण झाल्यावर मोजणीचा नकाशा आणि हिशोब पत्र ऑनलाईन पोर्टलवर उपलब्ध होतो.
- नागरिक हा अहवाल डाउनलोड करून पुढील व्यवहारासाठी वापरू शकतात.
निष्कर्ष:
ई-मोजणी ही महाराष्ट्र सरकारची एक महत्त्वाची डिजिटल सुविधा आहे जी नागरिकांना पारंपरिक जमिनीच्या मोजणी प्रक्रियेत येणाऱ्या अडचणी दूर करून अचूक, पारदर्शक मोजणी करण्यासाठी मदत करते.मोजणी दौरा कार्यक्रम
मोजणी दौरा कार्यक्रम म्हणजे महसूल आणि भू-अभिलेख विभागाकडून ठरवलेला वेळापत्रक ज्यामध्ये जमिनीच्या मोजणीसाठी अधिकारी आणि कर्मचारी संबंधित गट क्रमांकावर प्रत्यक्ष जाऊन मोजणी करतात. ही प्रक्रिया ई-मोजणी प्रणाली अंतर्गत ऑनलाइन अर्ज स्वीकृत झाल्यानंतर ठरवली जाते.

मोजणी दौरा कार्यक्रमाचे मुख्य उद्दिष्टे:
- नागरिकांना जमिनीच्या मोजणीसाठी निश्चित वेळ आणि दिनांक यांची माहिती देणे.
- महसूल आणि भू-अभिलेख विभागामार्फत नियोजनबद्ध आणि वेळेवर मोजणी करणे.
- मोजणी प्रक्रियेत पारदर्शकता ठेवून गैरव्यवहार टाळणे.
- आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने अचूक मोजणी करून जमीनधारकांना अधिकृत नकाशा आणि हिशोबपत्र उपलब्ध करून देणे.
मोजणी दौरा कार्यक्रम पाहण्याची पद्धत
- अर्जदाराला सर्वात प्रथम शासनाच्या अधिकृत पोर्टल वर जावे लागेल.
- होम पेज वर गेल्यावर मोजणी दौरा कार्यक्रम या पर्यायावर क्लिक करायचे आहे.

- आता तुमच्यासमोर एक नवीन पेज उघडेल त्यामध्ये तुम्हाला तुमचा जिल्हा, कार्यालय, तालुका निहाय, गाव निहाय, भुकरमापक निहाय याची निवड करून गावाची निवड करायची आहे. तसेच वर्ष आणि महिना याची निवड करायची आहे. आणि पहा बटनावर क्लिक करायचे आहे.

- आता तुमच्यासमोर दौरा कार्यक्रमाची माहिती ओपन होईल.

मोजणी दौरा कार्यक्रमाची नागरिकांसाठी महत्त्वाची माहिती:
- ई-मोजणी पोर्टलवर अर्ज स्वीकृत झाल्यानंतर मोजणी दिनांक दिला जातो.
- SMS / Email द्वारे अर्जदारास मोजणी दिनांकाबद्दल माहिती दिली जाते.
- मोजणीच्या दिवशी अर्जदाराला ठरलेल्या स्थळी उपस्थित राहणे गरजेचे असते.
- मोजणी अहवाल आणि नकाशा ऑनलाइन उपलब्ध होतो.
मोजणी दौरा कार्यक्रमाचे फायदे:
- नागरिकांना मोजणीसाठी निश्चित वेळ आणि दिनांक मिळतो त्यामुळे अनिश्चितता राहत नाही.
- भ्रष्टाचार आणि गैरव्यवहार रोखले जातात कारण सर्व माहिती ऑनलाइन उपलब्ध होते.
- DGPS आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे मोजणी अधिक अचूक आणि पारदर्शक होते.
- महसूल कार्यालयात वारंवार जाण्याची गरज भासत नाही कारण सर्व प्रक्रिया ऑनलाइन असते.
मोजणी दौरा कार्यक्रम ठरवण्याची पद्धत:
- अर्ज नोंदणी आणि शुल्क भरल्यावर:
- अर्जदाराने ई-मोजणी पोर्टलवर अर्ज सादर केल्यानंतर संबंधित जिल्हा किंवा तालुका स्तरावरील मोजणी अधिकारी अर्जाची पडताळणी करतात.
- जर अर्ज योग्य असेल तर त्यानुसार पुढील टप्प्यासाठी प्रक्रिया सुरू होते.
- मोजणी दिनांक आणि वेळ ठरवणे:
- संबंधित महसूल अधिकाऱ्यांकडून अर्जाच्या आधारे मोजणीसाठी अधिकृत दिनांक आणि वेळ ठरवली जाते.
- दिनांक आणि वेळ ई-मोजणी पोर्टलवर अपडेट केली जाते तसेच अर्जदाराला SMS किंवा इतर माध्यमांद्वारे सूचित केले जाते.
- मोजणीसाठी दौरा निश्चित करणे:
- मोजणी अधिकारी आणि कर्मचारी त्यांच्या क्षेत्रातील अर्जांनुसार दौरा कार्यक्रम ठरवतात.
- संबंधित गावातील विविध गट क्रमांकांची मोजणी करण्यासाठी मोजणी पथक ठरलेल्या दिवशी संबंधित स्थळी पोहोचते.
- मोजणी प्रत्यक्षात पार पाडणे:
- निश्चित दिवशी महसूल अधिकारी आणि मोजणी पथक आवश्यक साधनसामग्री (DGPS, ETS उपकरणे) घेऊन जमीनीच्या ठिकाणी जातात.
- मोजणीच्या वेळी अर्जदाराला हजार राहणे आवश्यक असते आणि सोबत संबंधित शेजारील जमिनीचे मालक हजर राहू शकतात.
- अधिकृत मोजणी करून हिशोब पत्र व नकाशा तयार केला जातो.
- अहवाल व मोजणी नकाशा प्रसिद्ध करणे
- मोजणी झाल्यानंतर अहवाल आणि मोजणी नकाशा ई-मोजणी पोर्टलवर उपलब्ध करून दिला जातो.
- अर्जदार ऑनलाइन डाउनलोड करून हा अधिकृत दस्तऐवज म्हणून वापरू शकतो.
मोजणी स्टेटस चेक करण्याची पद्धत | Check Mojni Application Status
- अर्जदाराला सर्वात प्रथम शासनाच्या अधिकृत पोर्टल वर जावे लागेल.
- होम पेज वर गेल्यावर तुम्हाला तुमचा जिल्हा, तालुका, गाव यांची निवड करावी लागेल तसेच तुमचा मोबाईल क्रमांक टाकावा लागेल. तसेच मो.र. नंबर किंवा अर्ज क्रमांक किंवा ग.न./स.न. टाकून वर्ष निवडावे लागेल तसेच कॅप्टचा कोड टाकून चेक मोजणी स्टेटस या बटनावर क्लिक करावे लागेल.

- आता तुमच्यासमोर तुम्ही केलेल्या अर्जाचा स्टेटस ओपन होईल.
कार्यालयाचा पत्ता
| पत्ता | जमाबंदी आयुक्त आणि संचालक भूमि अभिलेख (महाराष्ट्र राज्य) पुणे यांचे कार्यालय नवीन प्र शासकीय इमारत विधान भवन समॊर, पुणे २ |
|---|---|
| फोन नं. | (020) 26050006 (020) 26050886 |
| ई-मेल | [email protected] |
